Thị trường đấu thầu và quản lý dự án tại Việt Nam đang đứng trước một làn sóng cải cách mạnh mẽ nhằm tối ưu nguồn lực, giải phóng rào cản thủ tục hành chính và thúc đẩy kinh tế số. Đối với các chủ đầu tư, nhà thầu và các nhà quản lý kinh tế, việc cập nhật các thay đổi pháp lý không còn là nhiệm vụ bổ trợ mà là yếu tố sống còn để đảm bảo dòng tiền và tính pháp lý của dự án. Gần đây, các dòng tin nóng 24h hôm nay liên tục cập nhật những chuyển biến lớn trong hành lang pháp lý, khiến từ khóa về quy định đấu thầu mới trở thành tâm điểm chú ý của toàn thị trường.
Để giúp bạn có cái nhìn chính xác và bản chất nhất, cần làm rõ một thực tế: Luật đấu thầu 2025 không phải là một bộ luật hoàn toàn độc lập, tách rời hay thay thế toàn bộ khung pháp lý cũ. Bản chất của quy định áp dụng trong giai đoạn này chính là Luật Đấu thầu 2023 (Luật số 22/2023/QH15) đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và đặc biệt là Luật số 90/2025/QH15 (có hiệu lực chính thức từ ngày 01/07/2025). Để đồng bộ hóa và giúp các đối tượng chịu tác động dễ dàng tra cứu, Văn phòng Quốc hội đã ban hành các Văn bản hợp nhất quy định về đấu thầu. Hãy cùng giải mã những điểm mới mang tính đột phá của hệ thống văn bản này ngay dưới đây.
Bản chất và lộ trình thay đổi của khung pháp lý đấu thầu hiện hành
Nhiều doanh nghiệp khi tìm kiếm thông tin thường nhầm lẫn rằng Nhà nước ban hành một bộ luật đấu thầu mới tinh để thay thế cho bộ luật vừa áp dụng năm trước. Thực chất, đây là kỹ thuật lập pháp sửa đổi, bổ sung để kịp thời phản ứng với các biến động kinh tế và tháo gỡ các nút thắt trong đầu tư công cũng như mua sắm công.
-
Giai đoạn nền tảng: Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 đặt ra các nguyên tắc cốt lõi về đấu thầu qua mạng, tính minh bạch và đơn giản hóa thủ tục.
-
Giai đoạn chuyển giao và tối ưu: Luật số 57/2024/QH15 và đặc biệt là Luật số 90/2025/QH15 (hiệu lực từ tháng 7/2025) đã sửa đổi sâu vào các điều khoản thực thi, cắt giảm tối đa các khâu trung gian và trao quyền chủ động cho các đơn vị.
Sự xuất hiện của Văn bản hợp nhất chính là chiếc chìa khóa giúp các nhà thầu không phải lật mở song song nhiều văn bản khác nhau, tránh nguy cơ áp dụng sai quy định pháp luật dẫn đến những rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
7 Điểm mới mang tính đột phá của Luật đấu thầu 2025
Sự điều chỉnh pháp lý từ mốc tháng 7/2025 mang lại một luồng gió mới, trực tiếp tháo gỡ khó khăn cho cả khối doanh nghiệp nhà nước lẫn khối tư nhân. Dưới đây là những thay đổi lớn nhất được các chuyên gia kinh tế đánh giá rất cao:
Trao quyền tự chủ tối đa cho Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN)
Trước đây, các Doanh nghiệp Nhà nước dù sử dụng nguồn vốn tự có (không dùng vốn ngân sách nhà nước) vẫn phải tuân thủ các quy trình đấu thầu vô cùng nghiêm ngặt, đôi khi làm mất đi cơ hội kinh doanh vàng do thủ tục kéo dài.
Với tinh thần mới của luật đấu thầu năm 2025, các DNNN không sử dụng vốn ngân sách sẽ được toàn quyền tự quyết định phương thức, quy trình mua sắm sản xuất kinh doanh của mình. Điều này giúp doanh nghiệp nhà nước vận hành linh hoạt, bình đẳng và cạnh tranh sòng phẳng với khối tư nhân trên thị trường.
Mở rộng chính sách ưu đãi cho công nghệ cao và đổi mới sáng tạo
Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức, vì vậy dòng vốn mua sắm công cũng phải chuyển dịch theo hướng này. Quy định mới bổ sung nhóm đối tượng được hưởng ưu đãi bao gồm: các doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, các đơn vị sản xuất sản phẩm công nghệ cao hoặc công nghệ số. Bước đi này giúp các startup nội địa có thêm bệ phóng vững chắc từ các đơn vị công.
Cơ cấu lại hình thức chỉ định thầu
Chỉ định thầu luôn là một trong những khu vực nhạy cảm, dễ xảy ra tiêu cực nếu không quản lý tốt, nhưng lại rất cần thiết đối với các gói thầu cấp bách. Khung pháp lý áp dụng từ năm 2025 đã cơ cấu lại toàn bộ phần này, giao quyền cho Chính phủ quy định chi tiết hạn mức chỉ định thầu theo từng thời kỳ, đảm bảo vừa kiểm soát chặt chẽ vừa đáp ứng tính linh hoạt thực tế của đời sống kinh tế.
Linh hoạt quy trình chào hàng cạnh tranh
Chào hàng cạnh tranh vốn là hình thức mua sắm phổ biến cho các gói thầu quy mô nhỏ, thông dụng. Nhằm giảm tải gánh nặng thủ tục, các văn bản mới đã giảm bớt những yêu cầu cứng nhắc về năng lực, kinh nghiệm trong hồ sơ yêu cầu. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các nhà thầu vừa và nhỏ (SMEs) dễ dàng tiếp cận và tham gia vào thị trường mua sắm công.
Bổ sung hình thức “Đặt hàng” cho gói thầu đặc thù
Đối với một số sản phẩm, dịch vụ mang tính độc quyền hoặc đặc thù cao (như sản xuất phần mềm chuyên dụng quốc gia, dịch vụ công ích đặc biệt), việc đấu thầu thông thường là bất khả thi. Hình thức “Đặt hàng” được bổ sung rõ ràng trong luật giúp tối ưu hóa thời gian và đảm bảo chất lượng cho các nhiệm vụ mang tính chiến lược.
Phân cấp mạnh mẽ Kế hoạch lựa chọn nhà thầu (KHLCNT)
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của đầu tư công trước đây là thủ tục phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải qua quá nhiều tầng nấc trung gian. Nay, chủ đầu tư được phân cấp tự phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu thuộc thẩm quyền của mình. Giảm trung gian đồng nghĩa với việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Linh hoạt hóa dòng thời gian thực hiện
Thay vì quy định cứng nhắc số ngày nộp hồ sơ, thẩm định hồ sơ ngay trong văn bản Luật (gây khó khăn khi thực tế phát sinh các trường hợp đặc biệt), luật đấu thầu 2025 mới nhất đã giao quyền cho Chính phủ hướng dẫn chi tiết về mặt thời gian trong các Nghị định đi kèm. Nhờ đó, dòng thời gian có thể co giãn linh hoạt tùy theo tính chất phức tạp của từng loại gói thầu.
Bảng so sánh các thay đổi cốt lõi trong quy trình đấu thầu
Để giúp các cán bộ đấu thầu dễ dàng nắm bắt và không bỏ sót các điểm thay đổi, dưới đây là bảng tổng hợp trực quan về sự dịch chuyển trong tư duy quản lý của nhà làm luật:
|
Tiêu chí so sánh |
Quy định cũ trước đây |
Quy định áp dụng từ năm 2025 |
|
Quản lý DNNN |
Kiểm soát chặt chẽ dù dùng vốn tự tích lũy. |
Tự chủ hoàn toàn nếu không dùng vốn ngân sách. |
|
Ưu đãi thầu |
Chủ yếu tập trung vào hàng sản xuất trong nước nói chung. |
Tập trung mạnh vào Công nghệ cao, Số hóa, Đổi mới sáng tạo. |
|
Phê duyệt KHLCNT |
Phải trình lên các cấp quản lý trung gian phê duyệt. |
Phân cấp trực tiếp cho Chủ đầu tư tự quyết và chịu trách nhiệm. |
|
Thời gian trong quy trình |
Quy định cứng số ngày cụ thể trong văn bản Luật. |
Giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết bằng Nghị định để linh hoạt. |
|
Hồ sơ chào hàng cạnh tranh |
Đòi hỏi cao về hồ sơ năng lực tương đương đấu thầu rộng rãi. |
Cắt giảm các tiêu chí cứng, đơn giản hóa tối đa cho doanh nghiệp nhỏ. |
Tác động của Luật đấu thầu 2025 đến nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp
Sự cải cách này không chỉ dừng lại ở những trang giấy pháp lý, nó tác động trực tiếp đến dòng tiền của hàng trăm ngàn doanh nghiệp và tiến độ của các siêu dự án quốc gia.
Đối với cơ quan quản lý và chủ đầu tư
Việc phân cấp mạnh mẽ giúp các chủ đầu tư chủ động hoàn toàn về mặt thời gian và chịu trách nhiệm tối đa với dự án của mình. Sẽ không còn cái cớ “chờ đợi phê duyệt từ cấp trên” làm chậm tiến độ dự án. Tư duy quản lý chuyển từ tiền kiểm (kiểm tra trước) sang hậu kiểm (thanh tra, giám sát sau khi thực hiện), giúp bộ máy hành chính vận hành thông suốt hơn.
Đối với nhà thầu
Những rào cản về “quân xanh quân đỏ”, minh bạch thông tin tiếp tục được giải quyết triệt để thông qua hệ thống Mạng đấu thầu quốc gia (VNEPS). Bên cạnh đó, việc nới lỏng quy định chào hàng cạnh tranh giúp thị trường đấu thầu trở nên sôi động hơn, tạo sân chơi công bằng cho tất cả các doanh nghiệp có năng lực thực sự, đặc biệt là những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực công nghệ cao.
Lời kết
Hành lang pháp lý về đấu thầu áp dụng từ năm 2025 là một bước đi mang tính chiến lược, phản ánh tư duy quản lý hiện đại: giảm thủ tục, tăng tự chủ, thúc đẩy công nghệ và tối ưu hóa thời gian. Việc nắm vững bản chất của luật đấu thầu 2025 – vốn là sự kết hợp đồng bộ giữa Luật Đấu thầu 2023 và các luật sửa đổi bổ sung năm 2024, 2025 – sẽ giúp các đơn vị chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh, nộp hồ sơ chuẩn xác và gia tăng tỷ lệ trúng thầu. Hãy tiếp tục theo dõi các dòng chảy pháp lý tiếp theo để đảm bảo doanh nghiệp của bạn luôn đi tiên phong và vận hành đúng luật!
